Agoria: “Nucleaire sector kan tot 3 miljard euro groeien, maar 6 op 10 bedrijven stellen investeringen voorlopig uit”
België telt een nucleaire waardeketen van zo'n 260 bedrijven, goed voor 8.300 voltijdse jobs en 9,5 miljard euro omzet. Dat blijkt uit een nieuwe studie van Agoria, die het ecosysteem voor het eerst volledig in kaart brengt. De sector heeft ook groeiambities: tot 3 miljard euro extra omzet en 500 bijkomende jobs zijn mogelijk op amper twee jaar. Maar concrete projecten blijven voorlopig uit en die onzekerheid weegt: zes op de tien bedrijven stellen nucleaire investeringen uit. Agoria pleit voor een duidelijk en voorspelbaar beleid, meer zicht op komende projecten, eenvoudigere aanbestedingen en vergunningsprocedures, en meer nucleair geschoold talent.
Na jaren van twijfel en stilstand zit er opnieuw beweging in kernenergie. De federale regering zette de nucleaire heropleving in, en wereldwijd houden steeds meer landen reactoren langer open, plannen ze nieuwe capaciteit en kleine modulaire reactoren (SMR's). België vertrekt daarbij niet van nul. Na twee decennia van uitstapbeleid beschikt ons land toch nog altijd over een brede en diverse nucleaire industrie. Dankzij decennia ervaring met de eigen kerncentrales zijn Belgische bedrijven bijzonder sterk in de uitbating, het onderhoud en de strenge, specifieke veiligheidsvereisten die daarbij horen. Denk aan speciale bouwtechnieken, koelsystemen voor reactoren en koeltorens, en kennis over het beheer en de recyclage van kernafval.
“België heeft nood aan een energiemix die betaalbaar, betrouwbaar en koolstofarm is, en die openstaat voor elke technologie. Kernenergie hoort daarbij, naast hernieuwbare energie, opslag, flexibiliteit en innovatieve oplossingen. Ze levert de betaalbare, stabiele stroom die onze industrie en maatschappij nodig hebben om te elektrificeren. Het belang van een sterke nucleaire industrie reikt dan ook veel verder dan de sector zelf: ze versterkt onze energiezekerheid, onze strategische autonomie en onze concurrentiekracht. Maar die industrie heeft ook projecten in eigen land nodig. Zonder Belgische projecten dreigen bedrijven knowhow en referenties te verliezen, en daarmee ook kansen te missen in het buitenland”, zegt Bart Steukers, CEO van Agoria.
De Belgische nucleaire waardeketen in cijfers
- Ongeveer 260 bedrijven en organisaties, actief over de hele levenscyclus van een nucleaire installatie: van onderzoek en ontwikkeling, engineering en certificering, over bouw en toelevering van componenten, tot uitbating, onderhoud (inclusief digitale diensten) en ontmanteling. De helft van hen is betrokken bij de bouw of uitbating van installaties.
- 8.300 voltijdse jobs: 45% in Vlaanderen, 29% in Wallonië, 26% in Brussel
- 9,5 miljard euro omzet, 2,2 miljard euro toegevoegde waarde, 438 miljoen euro investeringen
- Een mature sector: 58% van de bedrijven bestaat meer dan 30 jaar. Grote bedrijven (250+ werknemers) zijn goed voor twee derde van de jobs.
Groeiambities
De ambitie is groot, maar vertaalt zich nog onvoldoende in opdrachten. Voor 81% van de bedrijven die Agoria ondervroeg* is nucleaire groei een strategische prioriteit voor de komende vijf jaar. Toch ziet minder dan de helft (47%) voldoende concrete opportuniteiten het komende jaar. Onder de huidige omstandigheden wordt een status quo verwacht: amper 1% omzetgroei.
Met meer zekerheid zou er veel meer inzitten, zegt Agoria. De sector wacht duidelijk op een helder signaal. Bij een voorspelbaar beleid met een concrete projectplanning, bijvoorbeeld voor SMR's, kan de omzet binnen de twee jaar stijgen van 9,5 miljard tot 12,2 miljard euro (+28%), met 400 extra jobs. Worden ook de belangrijkste beleidsbarrières weggenomen, dan kan dat oplopen tot 12,8 miljard euro (+35%) en 500 extra jobs. Ook de investeringen zouden dan 21% hoger liggen: 530 miljoen euro in plaats van 438 miljoen.
Wat houdt de groei tegen?
Er lijkt een vrij breed draagvlak te zijn voor het beleid: bijna de helft van de bedrijven (43%) heeft er veel vertrouwen in dat de overheid de komende vijf jaar een stabiel en voorspelbaar nucleair beleid zal voeren. 34% kijkt er neutraal of afwachtend naar en slechts 23% zegt tot slot weinig vertrouwen te hebben. De bedrijven duiden zelf duidelijke obstakels aan:
- Onvoldoende zicht op concrete projecten en op de lange termijn. De breedst gedeelde rem: 94% van de ondervraagde bedrijven ervaart dit als een belemmering, 62% zelfs als een ‘grote tot zeer grote’.
- Onzeker beleid. 89% noemt het een rem, met minder omzet en uitgestelde investeringen tot gevolg.
- Moeilijke markttoegang. Complexe aanbestedingen hinderen 91% van de bedrijven, hoge investeringskosten, lange terugverdientijden en een onzekere businesscase 89%.
- Talent en kennisoverdracht. Driekwart van de bedrijven heeft vandaag voldoende nucleaire kennis in huis, maar om te groeien is meer nodig: 84% ziet het tekort aan technisch en nucleair geschoold personeel op de arbeidsmarkt als rem.
- Regelgeving en financiering. Complexe regels en certificering hinderen 82%, onzekerheid over vergunningen 81%. Hoewel de sector financieel kerngezond is, noemt 77% onvoldoende fiscale stimuli en een gebrek aan (publieke) financieringsmodellen een barrière voor groei.
Van thuismarkt naar wereldmarkt
“België beschikt nog altijd over een uitzonderlijk breed nucleair ecosysteem, met enorm veel troeven en specifieke kennis. Ook de ambitie en het potentieel om opnieuw stevig te groeien zijn er. We zijn tevreden dat er opnieuw nucleaire ambities aangekondigd zijn in België. Maar bedrijven investeren niet op basis van goede intenties. Ze hebben voorspelbaarheid nodig en zicht op concrete projecten, onder andere voor SMR’s. Daarnaast moeten procedures en certificering sneller, moet de toegang tot opdrachten en financiering vlotter en moeten we volop investeren in technisch talent en kennisoverdracht. Als alle beleidsniveaus in ons land de goede ambities zo snel mogelijk omzetten in duidelijkheid, kan onze nucleaire waardeketen uitgroeien tot een echte industriële groeimotor”, zegt Bart Steukers, CEO van Agoria.
“Elk project in eigen land is een referentie waarmee onze bedrijven ook in Europa en wereldwijd opdrachten kunnen binnenhalen. Daarvoor moeten bedrijven, kennisinstellingen en overheden onze expertise samen uitspelen. De nucleaire heropleving is ingezet. Nu moet die ook in onze eigen fabrieken, labo’s en ingenieursbureaus voelbaar worden”, besluit Steukers.
Over de studie
De studiedienst van Agoria onderzocht de Belgische nucleaire waardeketen dankzij een analyse van jaarrekeningen, publieke data, bestaande sector- en energierapporten en een uitgevoerde kwantitatieve studie en scenario-analyse via bevraging bij ondernemingen en organisaties uit de nucleaire waardeketen tussen juli en september 2026. 36% van de bedrijven in de waardeketen nam deel aan de studie, analyse bevestigt dat de resultaten representatief zijn voor de hele sector.
Belgische nucleaire sector - Agoria - NL.pdf
PDF 4.1 MB
Contact
Jan Gatz
